|

بةناوى
خواى بةخشندةى ميهرةبان
بةرِيَز سةرؤكى كؤمةلَةى نيشتمانى عيَراقى...
خوشكان و برايان، ئةندامانى كؤمةلَةى نيشتمانى بةرِيَز...
مايةى خؤشحالَيمة بؤ يةكةمجار لةبةردةمى ئيَوةدا ئامادةدةبم. سلآوم
هةية بؤتان، ثيرؤزباييتان ليَدةكةم بؤ ئةو دةستكةوتانةى كة لة
ماوةيةكى كةمدا بةدةستان هيَناوة لة بةردةوامبوون و بةديهيَنانى بارى
ئاسايى كارى كؤمةلَةى نيشتمانى بؤ بةديهيَنانى ئةركةكانى و
دامةزراندنى بارى دةستورى ولآت.
هةروةها مايةى خؤشحالَيمة كة ثيَشكةتنة دةستوريةكانى هةريَمى
كوردستانتان ثيَبطةيةنم، بة دةستبةكاربوونى ثةرلةمانى هةلَبذيَردراو
بة كارة دةستوريةكانى و برِياردانى ياساى سةرؤكايةتى هةريَم ، بةم
زووانةش ثيَكهيَنانى حكومةتى نويَى هةريَم بة يةكطرتنى هةردوو
ئيدارةكة. كة ئةمةش بةرهةمى هاوكارى و هاوثةيمانى هةردوو ثارتى
يةكيَتى نيشتمانى كوردستان و ثارتى ديموكراتى كوردستان و سةرجةم
هيَزو ثارتةكانى كوردستانة، ئةم هاوثةيمانةتيةى كة لةلايةن طةلةوة بة
تةواوى ثشتيوانى دةكريَت.
ثةرلةمانى كوردستان، كة لة سالَى 1992 هةلَبذيَردراو دامةزرا، ئةمرِؤ
لة دواى هةلَبذاردنى نوآ دةست دةكاتةوة بة كارةكانى تاوةكو بارى
دةستورى هةريَم سةقامطير بكات، كة رِةنطدانةوةى ثؤزةتيفانةى دةبيَت
بؤ عيَراق.
سةقامطيربوونى دامودةزطاكان و دةسةلآتى ياسايى لة هةريَمى كوردستان
بة ثةرلةمان و حكومةتى هةريَم و دادطاو، بةم دواييانةش سةرؤكايةتى
هةريَم، ثالَثشتى ذيانى ديموكراسى و ثةرلةمانى دةكات لة عيَراقدا،
وةكو باسمان كرد. ضةسثاندنى بارى دةستوري و ياسايى حكومةتى فيدرِالَى
عيَراقيش ديسان ثالَثشت دةبيَت بؤ بارودؤخى هةريَمى كوردستان لة
ئيَستاو ئايندةدا.
ياساى فيدرِالَى و ديموكراتى كة هةمووان كارى بؤدةكةين ثيَويستى بة
ئاشتى و ئارامى و سةروةرى ياساية بة طويَرةى دةستور لة سةرجةم
عيَراقدا. وة ذيان ئةوةى سةلماندووة كة ضارةسةرى رِاست و داثةروةرانة
بؤ كيَشةى طةلى كوردستان بة ضةسثاندنى ذيانى ديموكراتى و ثيَكةوةذيان
و ليَبوردن و هاوكارى و برايةتى بةندة لة عيَراقدا.
هةروةك سةقامطيربوون و ثيَشكةوتن بةندة بة بةديهيَنانى ثيَشكةوتن و
سةقامطيرى لة هةريَم و مسؤطةركردنى مافة سياسى و كؤمةلآيةتى و
دةستوريةكانى طةلةكةى، ئاييندةى ولآتةكةشمان بةندة لةسةر ليَكطةيشتن
و رِيَككةوتن(توافق) لةسةر بنةماى يةكطرتنى ئارةزومةندانة لة نيَوان
هةردوو نةتةوة سةرةكيةكة ، عةرةب و كورد، وة مسؤطةركردنى مافى سةرجةم
ثيَكهاتةكانى كؤمةلَطةى عيَراقى بة توركمان و ئاشورى و كلدان و
ثيَكهاتةكانى دى.
ئيَمة هةموومان لة كؤمةلَةى نيشتمانى عيَراقى و حكومةتى فيدرِالَى و
ثةرلةمان و حكومةتى كوردستان كاردةكةين لة ثيَناوى يةكيَتى و سةروةرى
ولآت، ضونكة ثاراستنى يةكيَتى نيشتمانى لة ثيَشينةى ئةركةكانمانة.
ئيَمة ئيَستا ئةزمونيَكى ديموكراسى ثيادة دةكةين كة لةسةر بنةماى
هةمةرِةنطى و فرةيىو رِيَزطرتن لة تايبةتمةنديةكانى يةكترو مافي
يةكطرتنى ئارةزومةندانة دامةزراوة.
خوشك و برايانى بةرِيَز...
ئامادةبوونى من رِاستةوخؤ دواى ئةوةى ثؤستى سةرؤكايةتى هةريَمم ثيَ
سثيَردرا، بةلَطةية لةسةر سووربوونى كوردستان بة دامودةزطاو دةسةلآتى
ياسايىو طرنطى تةواوى هةموو لايةك تا ثةياميَكى نيشتمانى بةثيَزى
ئةوان بة ئيَوةو طةلى عيَراق بة طشتى رِابطةيةنم بةوةى ئيَمة جاريَكى
دى لة هةريَمى كوردستان جةخت لةسةر يةكثارضةيى و سةروةرى و
ثيَشكةوتنى ولآت دةكةين، هةروةك سورين لةسةر برايةتى كورد و عةرةب و
مافى سةرجةم ثيَكهاتةكانى عيَراق، بؤية جاريَكى دي ثةيمان دةدةين
لةسةر هاوكارى و يةكرِيزى بؤ بنياتنانى عيَراقى فيدرِالَى ديموكراتى
فرةيى ثيَشكةوتوو لةسةر بنةماى ريَككةوتن (توافق) و ليَكطةيشتن.
ثيَكةوة ذيانى برايانةو يةكطرتنى ئارةزومةندانة لة نيَوان
ثيَكهاتةكانى ولآت مةرجيَكى سةرةكيةو ثيَويستة عيَراق بةو شيَوةية
بنيات بنيَينةوة كة سةرجةم ئةو كؤسث و لةمثةرانة لاببةين كة ديَنة
رِيَمان و بوونةتة هؤى نائارامى و ثيَشكةوتن لة ماوةى زياتر لة هةشتا
سالَى رِابردوو، ضونكة هةروةك دةزانن ئةو كات دةولَةتى عيَراق لةسةر
ناهاوسةنطى و ثيَشيَلكردنى مافى ثيَكهاتة سةرةكيةكان دروست بووبوو،
ئيَستاش كاتى ئةوة هاتووة ئةو هةلَةية رِاست بكريَتةوة.
ئيَستاش بارودؤخةكة بةدةست خؤمانة و دةتوانين ئيَستاو ئاييندة بؤ
طةلى عيَراق لةسةر بنةماى رِيَككةوتن ( توافق) و يةكطرتنى
ئارةزومةندانة، كة ئارامى و كامةرانى و ئازادى بؤ نةوةكانى داهاتوو
مسؤطةر بكات، بنيات بنيَين. ئيَمة ئيَستا بةرثرسين لة بةرامبةر
داهاتوو، بنةماكانى سةركةوتنيشمان تيَداية و ئوميَد و هيواشمان هةية
و ثيَويستة لةسةريشمان متمانة بةخؤبوون و هيواى ذيانى نوآ برِويَنين
تاوةكو رِؤلَةكانى طةلى عيَراق ناسؤرو نةهامةتيةكانى رِابردوويان
لةبير بضيَتةوة.
دةبا كار بكةين بؤ لةناوبردنى هةموو هؤكارةكانى ناتةبايى و
شةرِىناوخؤو رِق و كينة و سرِينةوةى ضةوساندنةوةى سياسى لة سةرجةم
عيَراق بة تايبةت جينؤسايدى نةتةوةيى لة كوردستان و جينؤسايدى
مةزهةبى لة ناوةرِاست و باشوور و نةهيَشتنى شويَنةوارى نةهامةتيةكانى
لةناوبردنى بة كؤمةلَ و ئةنفال و بؤمبارانى كيمياوى و لةناوبردنى
ناسنامةو ضةوساندنةوةى خةلَك لة باشوور و ناوةرِاست و هؤرِةكان و
كوردستان بةشارو طوند و شاخةكانى.
ثيَويستة هؤكارو دةرةنجامةكانى طؤرِانكارى ديموطرافى و سياسى
لةناببريَت كة رِذيَمى ثيَشوو ئةنجامى داوة، بة تايبةت لة كةركوك و
ناوضة كوردستانيةكان و جيَبةجيَكردنى بةندى 58 لة ياساى
بةرِيَوةبردنى دةولَةت بؤ ئاساييكردنةوةى بارودؤخةكة و داننان بة
كوردستانيبوونى ئةو شارة تاوةكو ببيَـتة نموونةى ثيَكةوةذيانى
نةتةوةيى و ئايينى و مةزهةبى.
خوشك و برايانى ئازيز...
دواى دانانى بةردى بناغةى دةزطا ياساييةكان و كاركردن لةسةر
تؤكمةكردنيان لةسةر ئاستى عيَراق و كوردستان هةموومان رِوبةرِووى
ضوار ئةركى ثيَكةوةطريَدراو دةبينةوة كة كاريطةريان لةسةر يةكتر
هةية.
يةكةم: دانانى دةستورى عيَراقى هةميشةيى و ئةنجامدانى هةلَبذاردن بة
ثيَى خشتةيةكى كاتيى دياريكراو و تةواوكردنى ثرؤسةى سياسى.
دووةم: وةستاندنى توندوتيذىو تيرؤر.
سيَيةم: باشكردنى ذيانى ئابوورى و بارى طوزةرانى خةلَك و
جيَبةجيَكردنى ثرِؤذةكانى ئاوةدانكردنةوةو طةشةثيَدان.
ضوارةم: لةناوبردنى طةندةلَى كارطيَرِى و دارايىو كةمتةرخةمى.
ئةم ئةركانةش ضةند ثيَداويستيةكى سةرةكى هةية:
-
طؤرِينى ثرِؤطرامى ثةروةردةو فيَركردن بةوةى دذبيَت لةطةلأ توندو
تيذى و ضةسثاندنى كةلتورى ليَبوردن و ديالؤط و رِازيبوون بةوى دي.
-
زيادكردنى رِؤلَى ئافرةت لة كؤمةلَطاو طرنطيدانى تةواو بة كيَشةكانى
لاوان و دابينكردنى هةلى كاركردن لةسةر بنةماى ليَهاتوويى.
ئةو دةستورةش كة ئيَمة دةمانةوآ دستوريَكة كة:
·
ثشت دةبةستيَت بة ثيَكهيَنانى
دةولَةتى عيَراقى ديموكراتى فيدرِالَى لةسةر بنةماى يةكطرتنى
ئارةزوومةندانة و هاوبةشى تةواو لة نيَوان ثيَكهاتةكاني و
بةديهيَنانى سةروةرى ياسا.
·
رِةنطدانةوةى بةرذةوةندى
ثيَكهاتةكانى طةلى عيَراق بيَت و ماف و دةستكةتةكانى بثاريَزيَت.
·
لةسةر بنةماى جياكردنةوةى هةرسآ
دةسةلآتةكة دابمةزرآ.
·
سيظيل و شارستانى بيَت و ماف و
ئازادية طشتى و تايبةتيةكان و مـــافى مــــرؤظ و يةكسانى هاولآتيان
و بةرطرى لة مافةكانى ئافرةت مسؤطةربكات.
·
دةسةلآتى حكومةتى فيدرِالَى و
هةريَمةكان بة رِوونى و ووردى ديارى بكات و رِى خؤش بكات بؤ ضارةسةرى
كيَشة نةتةوةييةو مةزهةبيةكانى عيَراق بة ثيَى ياساى بةرِيَوةبردنى
دةولَةتى عيَراق.
سةركةوتنمان لة دانانى دةستوورلةسةر ثابةنديمان بة بنةماى رِيَككةوتن
(توافق) و ليَكطةيشتن و رِيَزطرتن لة بةرامبةرو تايبةتمةنديةكانى
يةكترو ئازادى بيرو ئايين و بيروباوةرِ بةندة.
هةروةك ثيَم واية هةموومان سوورين لةسةر دارِشتنى دةستور لة وادةى
دياريكراوى خؤى و ئامادةكردنى خةلَك بؤ هةلَبذاردنةكانى ئايندة لة
دواى ئةنجامدانى رِاثرسى لةسةر دةستور.
ضةنديش بطةرِيَينةوة بؤ ياساى بةرِيَوةبردنى دةولَةتى عيَراقى هيَندة
سةركةوتوو دةبين لة دارِشتنى دةستورى هةميشةيى لة كاتى دياريكراودا.
ئيَمة يةكدةنط بووين لةسةر ئةوةى ياساى كاتى بةرِيَوةبردنى دةولَةت
ببيَتة بنةمايةك، بؤية ثيَويستة كارى لةسةر بكريَت و فراوان بكريَت
نةك بؤ دواوة بطةرِيَينةوة.
ئيَمة لة هةريَمى كوردستان سوورين لةسةر ثشتيوانيكردنتان بة تةواوى
بؤ بةدةستهيَنانى دةستورى هةميشةيى بة باشترين شيَوة و كةمترين كات
بةو شيَوةيةى ماف و تايبةتمةنديةكانى سةرجةم ثيَكهاتةكانى كؤمةلَطةى
عيَراقى بثاريَزيَت. هةروةك خؤشحالَ بووم كاتيَك طويَبيستى هةوالَى
بةشداريثيَكردنى برايانى سوننة بووم لة كارةكانى دارِشتنى دةستوردا.
كارة تيرؤريستيةكان زؤريَك لة كاروبارةكانى ولآت دةشيَويَنآ و
كاريطةرى خراثى دةبيَت لةسةر ذيانى ئابوورى، هةربؤية طيَرِانةوةى
ئارامى و ئاسايش ئــامانجيَكى هةنوكةيى و بنةرِةتية.
ثيَكهاتنى حكومةتى ئيَستا لةسةر بنةماى رِيَككةوتنى هةردوو ليستى
هاوثةيمانيَتى نيشتمانى عيَراقى و هاوثةيمانيَتى ديموكراتى كوردستان
بوو، ليَرةدا دةمةويَت ئامادةيى حكومةتى هةريَمى كوردستان و
هاوثةيمانى كوردستانى دووثات بكةمةوة لةسةر ثشتيوانى تةواو بؤ
حكومةتى فيدرِالَى بةمةبةستى لةناوبردنى هؤكارةكانى توندوتيذى و
تيرؤرو وةطةرِخستنةوةى ذيانى ئابوورى و باشكردنى بارى ذيانى
هاولآتيان.
بانطهيَشتى ولآتانى دراوسيَش دةكةين تا هاوكاريمان بكةن بؤ
توندكردنةوةى رِيَوشويَن لةسةر سنوورةكانيان لةطةلأ عيَراق بةمةبةستى
رِيَطرتن لةوانةى دةيانةويَت سنوور ببةزيَنن.
ثيَويستة لةسةرمان هاوكارى بكةين بؤ رِاطرتنى توندوتيذى و دانانى
سنوريَك بؤ كارةكانى تؤلَةسةندنةوةو ثيَشيَلكارى و دووربكةوينةوة لة
وروذاندن. هةروةك دذايةتى هةر هةولَيَك دةكةين بؤ دوورخستنةوةى هةر
ثيَكهاتةيةكى سةرةكى يان لايةنيَك، لة هةمانكاتدا داواى بةشدارى
سةرجةم ثيَكهاتةكانى طةلى عيَراق دةكةين لة دارِشتنى دةستور و ثرؤسةى
سياسيدا.
لةناوبردنى هةولَةكانى نانةوةى ئاطرى ناكؤكى ناوخؤش ئةركيَكى طرنطى
هةمووانة ، بؤية ثيَويستة وورياو بيَداربين بةرامبةر وروذاندنى هةستى
مةزهةبى لةهةر لايةكةوة بيَت.
طةلى عيَراق قوربانى زؤرىدا لة ثيَناو نةهيَشتنى ستةم و ضةوساندنةوة
و جياكارى مةزهةبى و نةذادى و كؤتاييهيَنان بة سةردةمى طؤرِة بة
كؤمةلَةكان و كوشتن لةسةر بنةماى ناسنامة.
ثيَويستة هاوكار بين بؤ دانانى سنوريَك لة بةرامبةر هةر شتيَك كة
ببيَتة مايةى رِق وكينة بةهؤى ناسنامةى نةتةوايةتى يان ئايينى يان
مةزهةبى.
هةنديَك لة دةولَةتانى ناضةكة و ضةند لايةنيَكى ناوخؤ بة طومانةوة
دةرِواننة ئامانجة رِةواكانى طةلى كوردستان و دةيانةوآ رِاستى بنةما
دةستوري و ياساييةكانى دامودةزطاكانى هةريَمى كوردستان بزرِيَنن و
هةولأ دةدةن ترس و طومان لةو بارةيةوة بوروذيَنن. ئةوانة مافى سروشتى
طةلى كوردستان زةوت دةكةن لة ذيان و ئازادى و يةكطرتنى
ئارةزومةندانة.
ئيَمة داواى يةكسانى دةكةين لة مافى هاولآتيبوون، بة شيَوةيةك لة
عيَراقدا هاولآتى ثلة دوو و سآ نةميَنآ لة هةر نةتةوةو ئايين و
مةزهةبيَك، وة هةموو عيَراقيةكان هاولآتى يةكسان بن لة ماف و ئةركدا.
هةروةها داواى رِيَزطرتنى فرةيى و تايبةتمةندى و ئازادى و رِذيَمى
فيدرٍِالَى ديموكراتى دةكةين كة دةبنة مايةى مسؤطةركردنى ثاشةرِؤذو
يةكيَتى عيَراق.
هةروةك داواى بنياتنانى كؤمةلَطةى مةدةنى و ثشتيوانى دةزطاكانى و
رِةخساندنى ئازادى تةواو دةكةين.
عيَراق ولآتيَكى دةولَةمةندة بة ووزةو تواناى مرؤيي و سامان و داهات
و زةوى و ئاو، بؤية نادادى و مايةى دلَتةنطيةكة زؤربةى عيَراقيةكان
هةذارو بيَكارو بيَبةشبن لة خزمةتطوزارى و ساناترين ثيَداويستيةكانى
ذيانى سةربةرزانةى هاوضةرخ.
ثيَويستة هاوكارو دةست لة ناو دةست بين بؤ وةبةرهيَنانى دروستى
ئــــةم سامانة لة ثيَناوى طيَرِانةوةى سامانى لةناوضووى عيَراق و
لابردنى بيَبةشى و نادادى لةسةر بةشخوراوان. ئةمةش ثيَويستى بة
جيَبةجيَكردنى ثرِؤذةى طةشةثيَدان و رةخساندنى بوارة بؤ وةبةرهيَنان.
لة كؤتاييدا ، خوشك و برايان ، هاتووين بؤ تؤكمةكردنى كارى هاوبةش لة
ثيَناوى عيَراقى نويَدا، كة ئاسايش و ئارامي تيَيدا سةقامطيربيَت و
متمانةو هيوامان بة داهاتووى هةبيَت.
-
سلآو بؤ طيانى شةهيدانى طةلى
عيَراق لة ثيَناوى ئازاديدا.
-
سلآو بؤ كةس و كارى قوربانيانى
ئةنفال و طؤرِة بةكؤمةلَةكان.
-
بذى برايةتى كورد و عةرةب.
والسلام عليكم ورحمةالله و بركاته |